Parafia św. Jadwigi w Chorzowie

Spodobało się Bogu zbawić ludzi nie inaczej jak tylko we wspólnocie…

Blog Farorza Pielgrzymka Francja 2026

Pielgrzymka Francja 2026 – dzień 6

Wina we Francji to przede wszystkim wina czerwone. Białe są niejako drugorzędne. „Zjawisko społeczne i rytuał służący do jedzenia i zacieśniania więzi międzyludzkich” – tak brzmi oficjalny wpis do niematerialnego dziedzictw ludzkości UNESCO w 2010 roku. Francuzi ponoć starali się o to bardzo długo.   Posiłek ma trwać, powinien być celebrowany. Nawet cztery herbaty i jedno americano w Tours (czyt. Tur) w barze w centrum czekaliśmy z 15 min. mimo, że bar był prawie pusty. Oni zakładają, że przyszliśmy nie tylko na herbatę (bo w Tours była dość zimno), ale żeby usiąść, porozmawiać, odpocząć, podzielić się sobą. Przypomina mi się tekst znanej piosenki Mozila i Zabłockiego „Chodźmy na ławeczkę, posiedzimy  sobie tam troszeczkę jak z człowiekiem człowiek lub nad rzeczkę albo morza brzeg,  bo to dobry lek na deprechę jest”.   

Francuzi przywiązują wielką wagę do podawania odpowiednich win do  określonych potraw. Bordeaux (stolica rejony Akwitanii) określają jako światowe centrum produkcji wina. Tutaj też jest miejscowość Cognac od której pochodzi nazwa alkoholu (nazwa  zastrzeżona przez Francuzów w 1936 r., podobnie jak szampan od krainy geograficznej). Francja to omlety i sosy – dzieli się z nami swoją miłością do Francji p. Kasia. We Włoszech do sałat dodaje się oliwę i ocet balsamiczny. We Francji jest to nie do pomyślenia. Króluje sos winegret, najlepiej robiony przez panią domu. Muszę w tym miejscu pochwalić nasze jadwiżańskie gospodynie – p. Teresę i p. Jankę. Niezależnie od siebie robią nam ten sos niczym w typowo francuskiej kuchni.  Przy stole na rodzinnym przyjęciu prosi się pannę (nie dziecko)  o wymieszanie sałaty. Tę podaje się niewymieszaną z sosem winegret na wierzchu. Jeśli uda się jej i żaden listek nie wypadnie, to dobrze rokuje o jej zamążpójściu. Może już wyjść za mąż.

I jeszcze o cannelés. W Ars moją uwagę w cukierni zwróciły ciasteczka canneles. Małe i duże, brązowe w kształcie nakrętki na pojemnik ze śmietaną ( tę „w aerozolu” jakby to porównać). Potem na postoju też je widzę i z wrodzonego łakomstwa kupuję i częstuję niektóre osoby. P. Kasia odsłania mi tajemnicę. To słynne ciasteczka z regionu Bordeaux we Francji. Legenda głosi, że były wypiekane już w XVI wieku, ale bardziej prawdopodobna wersja jest taka, że zostały wynalezione dopiero w XVIII w przez zakonnice z Klasztoru Annonciades ( dzisiaj Klasztor Miłosierdzia ) w Bordeaux. Na początku zeszłego wieku pewien szef kuchni spopularyzował je, wzbogacając jednocześnie recepturę. Dodał wanilię oraz rum, ponadto nadał im dzisiejszy kształt – małych cylindrycznych babeczek. Cannelés są we Francji bardzo lubiane i sprzedawane nawet w najbardziej ekskluzywnych boutique’ach – Ladurée, czy Pierre Hermé, a w Bordeaux można je kupić nawet w McDonalds. Są mięciutkie w środku, a z zewnątrz pokryte skarmelizowaną, twardszą skórką. Pachną rumem i wanilią. Po przeczytaniu wyjaśnienia już wiem dlaczego mi tak smakowały.

Naszym jedynym celem jest dzisiaj grób św. Marcina w Tours. To niewielkie miasteczko, bardzo zakorkowane jak mieliśmy okazję doświadczyć wyjeżdżając z niego. Grób św. Marcina znajduje się w bazylice pod jego wezwaniem. Św. Marcin był żołnierzem rzymskim, który urodził się w Panonii (obecnie Węgry) ok. 317 roku jako syn trybuna. Sam też pełnił służbę wojskową już od 15 roku życia. Przebywał jakiś czas w Pawii w garnizonie (Italia), a skierowany na służbę do Galii (Francji dzisiejszej). Człowiek „zjednoczonej Europy” chciałoby się powiedzieć.  Najbardziej znana jest historia z jego życia dotycząca podzielenia się płaszczem z biedakiem. Pewnego dnia, w czasie wyjątkowo surowej zimy, tak surowej, że liczni umierali, przy bramie miejskiej (dzisiejszego miasta Amiens) spotkał biedaka, prawie nagiego, który prosił o wsparcie, ale przechodnie nie zwracali na niego uwagi. Marcin nie posiadał już nic, bowiem dawno już rozdał biedakom wszystko, co stanowiło jego prywatną własność. Posiadał tylko tę kapę, która stanowiła jego wojskowy ekwipunek i zgodnie z wojskowymi przepisami tylko w połowie mogła należeć do niego. Wziął więc miecz, który nosił przy pasie, przeciął kapę na pół i dał połowę biedakowi. Świadkowie tego wydarzenia wyśmiewali się z Marcina pokrytego mizernymi resztkami wojskowego płaszcza. Ale liczni, którzy zdrowiej myśleli i byli bogatsi, żałowali że nie zdobyli się na podobny gest, którym mogliby wspomóc potrzebujących, bez uszczerbku dla samych siebie. Następnej nocy, podczas snu Marcin miał wizję Chrystusa w otoczeniu licznych aniołów, okrytego połową jego wojskowego płaszcza, który przypominał słowa: Wszystko co uczyniliście jednemu z tych najmniejszych, Mnieście uczynili”. Ta wizja nie wzbudziła pychy w Marcinie, ale upewniła  w decyzji że-by przyjąć chrzest. Tak relacjonuje to wydarzenie współczesny Marcinowi historyk Sulpicjusz Sewer. Ten jego płaszcz to była kappa i miejsce, budynek jego przechowywania za czasów Chlodwiga I nazywano capella. I od tego pochodzi nasza kaplica (zresztą w innych językach jest podobnie np. ang. chapel). Z czasem słowo ewoluowało i nazwano  w ten sposób śpiewaków kościelnych (kapela) oraz duchownego (kapelan i kapłan).

Po przyjęciu chrztu św. Marcin zrezygnował ze służby wojskowej, bo chrześcijanin w tamtych czasach nie powinien być żołnierzem,  ze względu na przelewanie krwi. Przed mającą się odbyć bitwą stwierdził, że nie pójdzie z mieczem na nieprzyjaciół, ale z krzyżem Chrystusa. Okazało się, że do bitwy nie doszło ostatecznie, więc Marcina zwolniono ze służby. Został mnichem, zakładał klasztory, prowadził intensywną ewangelizację jeszcze pogańskich terenów. Wzmógł tę działalność jak został biskupem, wbrew swej woli przez aklamację wiernych. Zmarł 8 listopada  397 roku w Candes, bo tam jechał godzić zwaśnionych kapłanów. Pochowany 11 listopada – stąd w tym dniu przypada jego liturgiczne wspomnienie. Nad grobem został wzniesiony kościół, potem potężna bazylika. Ta najpierw uległa pożarowi, a  w 1562 roku została ograbiona, a relikwie świętego spalone przez hugenotów.  Na szczęście część relikwii się zachowało i dzisiaj są w baldachimie nad głównym ołtarzem ( ich większa część), a na dole w krypcie, gdzie mieliśmy Eucharystię są pozostałe resztki relikwii.  W czasie rewolucji francuskiej kościół zostaje zniszczony z wyjątkiem wieży Karola Wielkiego i żeby uniemożliwić jego odbudowę wytyczono w tym miejscu drogę (istniejącą do dziś – mijaliśmy ją dzisiaj kilka razy).  Od 1860 roku datują się starania,  by odbudować bazylikę. Wykupiono teren poza ruinami, zmieniono orientację (wcześniejsza była zorientowana na wschód). Nota bene słowo orientacja pochodzi od słowa „oriens” – wschodzący, wschód; kiedyś wszystkie kościoły były tak orientowane ze względu na Chrystusa nazywanego przez Zachariasza „wschodzącym słońcem). W 1925 roku konsekrowano ostatecznie bazylikę zbudowaną w style romańsko-bizantyjskim. Piękne są błyszczące, granitowe kolumny (w głównej nawie jest ich 14 i na nich są staje drogi krzyżowej). W kopule jest wizerunek św. Marcina na tronie biskupim. W głównym ołtarzu trwa adoracja Najświętszego Sakramentu. Można wejść z boku. Całe prezbiterium  pokryte wykładziną na której można przysiąść na małym klęczniku.

Już  w średniowieczu był niezwykle popularny. W bazylice, gdzie jest jego grób znalazłem mapę z czterema drogami właściwie szlakami pielgrzymów zdążających do Tours ( z Saragossy w Hiszpanii, z Utrechtu w Holandii, z Trewiru we Francji i z Węgier (zapomniałem tej dziwacznej dla nas nazwy). Kiedy pielgrzymowano do Santiago de Compostela nawiedzano także św. Marcina lub kiedy wracano od św. Jakuba. (Jakub to po hiszpańsku m. in. santiago). We Francji 222 miasteczka i gminy oraz  3600 parafii nosi imię św. Marcina. We Francji jest to najpopularniejsze imię.

A skąd u nas rogale świętomarcińskie w Poznaniu? W 1891 roku poznański piekarz Józef Melzer zareagował na apel proboszcza parafii św. Marcina w Poznaniu, by zrobić coś dla ubogich i upiekł całe blachy rogali i rozdał ubogim. Wg legendy kształt rogali przypomina podkowę zgubioną przez białego konia, na którym jeździł św. Marcin. A skąd gęsina? Marcin nie chciał być biskupem i schował się w gęsiarni (w szopie pełnej gęsi). Ptaki zaczęły głośno gęgać i zdradziły jego kryjówkę. „Na świętego Marcina dobra gęsina”. Znane są w tradycji polskiej inne przysłowia: „Od św. Marcina zima się zaczyna”, „Jeśli na Marcina sucho, to Gody z pluchą”, „Gdy św. Marcin po wodzie, to Boże Narodzenie po lodzie” i wiele innych